مقدمه عقل جست‌وجوگر بشر مىخواهد دربارهء اصل هستى و قواعد حاكم بر نظام هستى چيزهايى بداند . تنها علمى كه به‌طور آزاد از اين مباحث سخن مىگويد علم فلسفه است ، گفت‌وگو به‌طور آزاد ، زيرا علم كلام هم از مبدأ و معاد هستى امكانى و خالق آن بحث مىكند ليكن هدف علم كلام ، حفظ ظواهر شريعت است و بدين جهت به ادلهء اقناعى هم قناعت مىكند . البته در متون مذهبى - قرآن و روايات - مطالب بسيار ارزنده‌اى دربارهء اساس هستى و بسيارى خصوصيات آن وارد شده است . ليكن همان‌طور كه مباحث فقهى در آن متون بايد در علمى چون فقه بررسى شود ، مباحث هستىشناسى آن متون نيز بايد در علمى و با متد علمى مورد توجه قرار گيرد ، و اين علم همان فلسفه است ، و بدين جهت چه بهتر كه همان‌طور كه عقايد حكماى يونان و ايران و مصر و غير ذلك در كتاب‌هاى فلسفى آمده است ، مطالب قرآن و روايات هم در كتابهاى فلسفى ذكر شود . مرحوم صدرالمتألهين در برخى كتاب‌هايش چون مفاتيح الغيب اين هدف را داشته است ، ليكن بايد تكميل شود . به هر حال اين‌جانب هم براى اين‌كه در اين راستا نيز خدمتى كرده باشم ، سابقاً مقدماتى مربوط به فلسفه را در چندين دفتر به نام فلسفه كه در چاپ‌هاى اخير يك‌جا منتشر شده است ذكر كردم ، تعريف و بيان جهت نياز به فلسفه ، علم و شناخت ، ديالك‌تيك شناخت و ادراكات حقيقى و اعتبارى ، چنان‌كه چند جمله درباره علم